Help mee Gratis magazine
LONGFONDS | Accelerate - Onderzoeksprogramma Astmapreventie - Duur: 03:27

Constortium Astmapreventie: Ontwikkeling van longbarrière en afweersysteem

In de laatste decennia is het aantal kinderen met astma en allergieën sterk gegroeid. Het lijkt geen toeval dat dit samenvalt met verstedelijking en een veranderde levensstijl. Voor wetenschappers was het de directe aanleiding om verder onderzoek te doen naar causale verbanden. 

Wetenschappers ontdekten dat bepaalde micro-organismen ons al millennia beschermen tegen hun schadelijke soortgenoten. Deze bacteriën en wormparasieten worden ‘commensalen’ genoemd. Ze horen van oudsher bij ons en spelen een grote rol bij het functioneren van ons afweersysteem. Ze beïnvloeden onze longen, darmflora en ons afweersysteem. En ze voorkomen heftige allergische reacties. We zouden ze van kinds af aan in ons lichaam moeten krijgen, maar sinds de verstedelijking neemt het aantal en de diversiteit van deze commensalen af. De grote uitdaging is om de gunstige effecten van deze oorspronkelijke commensalen in ere te herstellen. Topwetenschappers werken samen binnen het internationale Consortium Astmapreventie. Hun onderzoek richt zich op de ontwikkeling van een evenwichtig afweersysteem en een beschermende longbarrière. Het doel is het vinden van werkbare oplossingen om astma te voorkomen door slim gebruik te maken van de gunstige eigenschappen van deze commensalen.

Meer weten over de deelprojecten het Consortium Astmapreventie? Klik op één van de deelprojecten om meer informatie te lezen.

Deelproject 1: Boerderijmelk ter preventie

Ludwig-Maximilians-Universität München

Ons afweersysteem wordt dagelijks beïnvloed door commensalen, bepaalde micro-organismen op en in ons lichaam, die ons beschermen tegen hun schadelijke soortgenoten. De ontdekking dat deze belangrijke commensalen goed kunnen gedijen als kinderen boerderijmelk drinken, leidde onderzoekers naar een product met een mogelijk preventieve werking.

Dit product is een babymelkpoeder op basis van boerderijmelk. De uitdaging is een babymelkpoeder te produceren dat veilig is voor consumptie, terwijl de preventieve eigenschappen van de oorspronkelijke boerderijmelk bewaard blijven. Die preventieve werking testen de wetenschappers in een omvangrijke klinische studie onder 2.700 jonge kinderen. De kinderen krijgen vanaf zes maanden tot en met hun tweede jaar deze ‘boerderijmelk’ te drinken. Ze worden gedurende de studie vergeleken met kinderen die gewone melk krijgen. Er wordt gekeken naar luchtweginfecties, allergieën en eczeem op de leeftijd van 3 jaar en naar astma op de leeftijd van 5 jaar. Het is een grote en bijzondere exercitie die veel vraagt van de onderzoekers en van jonge gezinnen, maar die de potentie heeft tot een doorbraak te leiden!

Deelproject 2: Voorspellen is voorkomen

Leids Universitair Medisch Centrum, Monash University, Ludwig-Maximilians-Universität München

De wetenschappers van de klinische studie in deelproject 1 stellen vooraf de prognose dat ‘boerderijmelk’ astma kan voorkomen bij 10 tot 15% van alle kinderen die momenteel astma ontwikkelen. Duizenden Nederlandse kinderen zullen dan beschermd zijn. Er blijft echter een groep kinderen over die ondanks de ‘boerderijmelk’ toch astma ontwikkelt.

De wetenschappers verwachten dat deze kinderen baat kunnen hebben bij een (extra) behandeling met boerderijstof, afgeleiden van wormparasieten en/of aangepaste voeding. Het is noodzakelijk deze kinderen in een vroeg stadium te identificeren, vóórdat de ziekte zich heeft geopenbaard. Daarom willen de onderzoekers een unieke diagnostische test ontwikkelen. Daarbij leggen ze vast welke micro-organismen bij kinderen aanwezig zijn en welke genen van het afweersysteem actief zijn geworden en welke niet. Hierdoor ontstaat er een unieke blauwdruk voor ieder kind. Deze nieuwe diagnostische test moet al op zeer jonge leeftijd (< 1 jr) duidelijk gaan maken welke kinderen baat kunnen hebben bij aanvullende middelen naast de ‘boerderijmelk’ om juist specifiek bij hén astma te voorkomen. Deze gepersonaliseerde aanpak betekent dat artsen zeer gericht kunnen gaan behandelen!

Deelproject 3: Boerderijstof tegen virussen

Universiteit Gent, Leids Universitair Medisch Centrum, Universitätsklinikum Essen

Kinderen die opgroeien op kleinschalige familieboerderijen hebben opmerkelijk minder last van astma en allergieën dan kinderen die in de stad opgroeien. Eveneens opvallend is dat ze in het eerste levensjaar minder vaak (ernstige) virale luchtweginfecties hebben. Niet alleen omdat ze vaak boerderijmelk drinken, maar mogelijk ook door het ‘boerderijstof’ dat ze inademen.

Veelvuldige virale luchtweginfecties tijdens het eerste levensjaar verhogen het risico op het ontwikkelen van astma. Kinderen die opgroeien op boerderijen hebben veel minder (ernstige) luchtweginfecties in hun eerste levensjaar. Er zijn aanwijzingen dat boerderijstof hen hiertegen beschermt. De onderzoekers bekijken via welk mechanisme boerderijstof bescherming kan bieden tegen luchtweginfecties, zoals het RS-virus en het rhinovirus en daarmee tegen astma en allergieën. Deze kennis kan leiden tot de toepassing van de gunstige effecten van boerderijstof voor kinderen die niet op een boerderij, maar in de stad opgroeien.

Bekijk ook de video die we maakten over boerderijstof.

Deelproject 4: Kinderdieet tegen astma

Monash University

We weten dat goede voeding cruciaal is voor onze gezondheid. De relatie tussen bepaalde voedingsmiddelen en gezonde longen is echter grotendeels onbekend. Om die relatie te ontrafelen onderzoeken wetenschappers de productie van bepaalde stoffen in de darmflora.

Deze zogenaamde ‘metabolieten’ worden door de darmflora aangemaakt bij een vezelrijk dieet met complexe suikerstructuren, zoals in melk, fruit en groenten. Ze dragen mogelijk bij aan een betere tolerantie tegen allergische stoffen in de longen en geven zo bescherming tegen astma en allergieën. De wetenschappers onderzoeken hoe unieke veranderingen in de darmflora en de productie van metabolieten optreden na het toepassen van een aangepast dieet. En of dit belangrijk is voor bescherming tegen astma. Zij willen het verband aantonen tussen een speciaal dieet en het uitblijven van luchtwegklachten. Met dat bewijs hebben we de sleutel in handen om op relatief eenvoudige wijze actief astma te voorkomen door aangepaste voeding.

Deelproject 5: Therapeutische wormmoleculen

University of Glasgow, University of Edinburgh, Leids Universitair Medisch Centrum

Parasitaire wormen waren vroeger een normaal onderdeel van onze darmflora. In tropische gebieden zijn dergelijke worminfecties nog aan de orde van de dag. Juist in die gebieden is het aantal kinderen met astma nog laag.

Een infectie met parasitaire wormen heeft een remmende werking op aanvallen van het afweersysteem in de mens. De parasiet heeft een scala aan verschillende mechanismen ontwikkeld om zijn eigen overleving veilig te stellen. Deze ‘trukendoos’ willen de onderzoekers gebruiken om het afweersysteem in balans te brengen, zodat het niet meer overdreven reageert op onschuldige stoffen. De wetenschappers toonden eerder al aan dat specifieke moleculen uit wormen een gunstig effect hebben op het afweersysteem en op de longcellen. De onderzoekers gaan nu deze wormmoleculen namaken en testen op hun effectiviteit om astma en luchtweginfecties te remmen in een muismodel. Daarnaast willen de onderzoekers nog meer therapeutische moleculen identificeren die op een nét weer andere wijze actief zijn. Zo hopen de onderzoekers een breed werkzame cocktail te creëren met verschillende moleculen. Dit fundamentele onderzoek is de eerste belangrijke stap om vervolgens de werking van therapeutische kanshebbers bij mensen te gaan testen.

Heeft u vragen? Wij helpen u graag.
Bellen
Bel ons op telefoonnummer (033) 43 41 212