Kapotte longen repareren

Binnen ons internationale samenwerkingsprogramma werken we aan een revolutionaire doorbraak: de ontwikkeling van een complete mini-long. Dit orgaan op mini-formaat wordt gekweekt uit menselijke cellen en bootst de functie van onze echte longen na. Met de mini-long kunnen onze onderzoekers binnenkort beslissende stappen zetten om de reparatie van beschadigd longweefsel mogelijk te maken. Dat is belangrijk, want als we niets doen, is COPD binnen tien jaar wereldwijd doodsoorzaak nummer drie.

Onderzoek Kapotte longen repareren Joop

Mini-orgaan uit het laboratorium

Prof.dr. Hans Clevers ontdekte tien jaar geleden hoe je buiten het menselijk lichaam mini-orgaantjes kweekt. Een geweldige ontdekking want op mini-organen kunnen onderzoekers veilig en snel van alles testen. Bijvoorbeeld hoe een orgaan op een bepaald medicijn reageert. Inmiddels werden er onder andere al mini-darmen en mini-nieren ontwikkeld, waarmee in het laboratorium succesvol onderzoek is gedaan naar nieuwe behandelingen. Daarom vroeg Longfonds stamcelbioloog Hans Clevers een complete mini-long te ontwikkelen. Een grote uitdaging, omdat in onze longen de gasuitwisseling tussen ingeademde buitenlucht en bloed plaatsvindt. Ons leven hangt ervan af.

Stamcellen

Mini-organen worden gekweekt uit stamcellen. Dat zijn een soort ‘moedercellen’ die hun leven lang nieuwe cellen aanmaken. Bijna alle cellen in ons lichaam worden regelmatig vervangen door nieuwe cellen. En stamcellen zorgen daar dus voor. Clevers: ‘Het lukte ons al eerder om uit stamcellen een mini-luchtpijp en mini-bronchiën (vertakkingen van de luchtpijp) te kweken. Maar de longblaasjes zijn lastiger, omdat ze een ingewikkelde structuur hebben en uit veel verschillende soorten cellen bestaan. In de longblaasjes wordt ingeademde zuurstof uit de lucht opgenomen in het bloed en stikstof weer teruggegeven, die we vervolgens uitademen. Als het ons lukt om longblaasjes te kweken, kunnen we daarmee een compleet werkende long nabootsen in het lab.'

Dat is een belangrijke doorbraak. Clevers: ‘Bij COPD gaan longblaasjes kapot. Ze worden niet meer gerepareerd of vervangen. We denken daarom dat de stamcellen niet meer actief zijn. In een mini-long, waarin ook longblaasjes zitten, kunnen we de werking van stamcellen onderzoeken en ook bestuderen wat er nodig is om de niet meer werkende stamcellen weer ‘aan te zetten.’

Twee manieren om kapotte longen te repareren

Volgens Clevers zijn er straks twee soorten behandeling voor COPD mogelijk. ‘Ik denk dat we gezonde, gekweekte stamcellen bij mensen met een longziekte kunnen inbrengen, zodat ze ter plekke gezond weefsel gaan maken. Bij darmen en maag lukt dat al, maar longweefsel is ingewikkelder dus daar is nog meer onderzoek voor nodig.’

Bij de andere behandeling draait het om het aan het werk zetten van de eigen stamcellen van mensen met COPD. ‘Als we eenmaal weten wat de longstamcellen nodig hebben om te groeien, kunnen we de stamcellen van mensen met een longziekte weer aan het werk zetten.’

Bijkomend voordeel

Dankzij mini-organen kunnen onderzoekers veilig nieuwe medicijnen testen op menselijke cellen buiten het lichaam van een patiënt. In de toekomst wordt het zelfs mogelijk om per patiënt een mini-orgaan te groeien zodat onderzoekers doelgericht de werking van medicijnen op eigen weefsel van de patiënt kunnen onderzoeken. Door deze ontwikkeling zullen bovendien veel minder proefdieren nodig zijn.

Waar we aan werken

Binnen ons samenwerkingsprogramma hebben we één doel: het mogelijk maken dat kapot longweefsel in de toekomst hersteld kan worden. Aan deze medische doorbraak werken we met toponderzoekers uit Europa en de Verenigde Staten. In 2024 hopen we met dit onderzoek zo ver te zijn, dat we studies bij mensen kunnen voorbereiden.

  • Hans Clevers

    Leren hoe de longen zich repareren

    ‘We onderzoeken waar het bij mensen met COPD in de longen misgaat’
    Interview met hoofdonderzoeker Hans Clevers over het internationale samenwerkingsprogramma Kapotte longen repareren.

    Lees meer
  • Jos pielage, man met wit vest

    De mini-long

    ‘Wat kan de mini-long voor mij betekenen’
    Jos Pielage is COPD- en coronapatiënt. In een video stelt hij 5 vragen aan Hans Clevers over de mini-long.

    Lees meer
  • Breath onderzoekers

    De deelprojecten

    Binnen het onderzoeksprogramma werken de onderzoekers aan 4 deelprojecten. Ieder project richt zich op een ander onderdeel van longweefselherstel.

    Lees meer

Met LONGFONDS | Accelerate jagen we medische doorbraken aan

In 2018 lanceerde Longfonds het internationale onderzoeksprogramma LONGFONDS | Accelerate om oplossingen voor chronische longziekten snel dichterbij te brengen. Onder regie van Longfonds werken de beste wetenschappers, artsen en longpatiënten sindsdien intensief samen om een medische doorbraak voor astma en COPD te versnellen. Dat levert nu al belangrijke inzichten en resultaten op.

Meer over LONGFONDS | Accelerate

Verstikkende cijfers

  • 600.000*

    mensen in Nederland hebben COPD (* 584.600 mensen in 2019)

  • 93

    COPD-patiënten per dag worden in het ziekenhuis opgenomen

  • 7.000*

    mensen overlijden per jaar aan COPD (* 6.740 in 2018)

  • 921

    miljoen euro geeft Nederland jaarlijks uit aan COPD zorgkosten