Het verhaal van vrijwilliger Aad

‘In Schiedam, waar ik in mijn jeugd woonde, zag je soms echt vieze wolken van de industrie hangen’, vertelt Aad Fransen. ‘Dat voelde als een verstikkende deken. Ik merkte dat ik er benauwd van werd. Toen wilde ik al iets doen aan luchtvervuiling.’ 

Al in zijn jeugd had Aad last van ademhalingsproblemen. ‘Ze noemden het bronchitis bij gebrek aan goede diagnose, maar na onderzoek in de jaren zeventig bleek het astma te zijn. Ik had vooral last van huisstofmijt, pollen en luchtvervuiling. Met medicijnen en herinrichting van ons huis was het goed onder controle te houden. Ik kon sporten en zelfs de wereld rondreizen voor mijn werk.’ 

Vertellen over gezonde lucht 

Na zijn pensioen kwam Aad via een Longpunt in aanraking met vrijwilligerswerk voor Longfonds. Zo beoordeelt hij inmiddels subsidieaanvragen voor onderzoeksvoorstellen, samen met andere ervaringsdeskundigen. ‘Wij kijken: hebben patiënten er echt iets aan? Heel interessant om je daar in te verdiepen.’ 

Daarnaast geeft Aad als vrijwilliger presentaties over gezonde lucht. ‘Ik vind het heel belangrijk om anderen uit te leggen wat ongezonde lucht doet. Het maakt mensen ziek en zorgt dat de zorg duurder wordt. Eén op de zes kinderen met astma kreeg dit door vervuilde lucht. En Nederlanders leven er gemiddeld tien maanden korter door.’ 

Bellen met de milieudienst 

In zijn presentaties vertelt hij vaak zijn eigen verhaal. Hoe hij vroeger de milieudienst belde als er weer zo’n vieze wolk boven Schiedam hing. ‘De milieudienst zocht dan uit welke fabriek verantwoordelijk was en greep in. Dat hielp: de lucht in Rijnmond werd schoner.’  

Hoewel er veel verbeterd is, vindt Aad dat het nog lang niet genoeg is. ‘Grote bedrijven, zoals Tata Steel, stoten nog steeds veel schadelijke stoffen uit. En ook in de landbouw gaat het niet altijd goed. Veevoer dat we helemaal uit Brazilië halen, leidt tot extra meststoffen in Nederland. Dit vervuilt de lucht en het grondwater. Al die dingen beïnvloeden de lucht die wij inademen.’ 

Praat erover

Aad geeft presentaties bij Longpunten, adviesraden voor gemeenten, milieuorganisaties en onderwijsinstellingen. ‘Op scholen zitten de beslissers van de toekomst. Hen moet je nu al de goede kant op zien te krijgen wat betreft luchtkwaliteit.’ 

Het voelt goed als hij ziet dat mensen zich echt iets aantrekken van zijn verhaal. ‘Zeker bij adviesraden merk je dat. Als ze in de krant lezen dat de lucht in hun gebied ongezond is, vragen ze aan Longfonds of iemand erover wil vertellen. Het verbaast hen hoeveel mensen astma hebben door ongezonde lucht. Het is fijn als mijn verhaal anderen in beweging brengt.’ 

Aan iedereen die zich wil inzetten voor gezonde lucht, is zijn advies: kijk naar de cijfers, lees je in en praat erover. ‘Daar begint het mee. Als je denkt: ach, het zal allemaal wel, dan werkt het niet. Verdiep je in de lucht en omgeving waarin we leven en ontken het probleem niet. Denk aan je toekomst en die van je kinderen en kleinkinderen.’ 

De rol van de overheid

Gezonde lucht moet belangrijker worden, vindt Aad. ‘De overheid moet duidelijke regels maken. Voor bedrijven zoals Chemours en Tata Steel, zodat die minder schadelijke stoffen uitstoten. En voor de agrarische sector, zodat die minder vervuiling veroorzaakt. Daar moet ook controle op zijn. Als mensen geen ongezonde lucht inademen, worden ze minder snel ziek. Dat scheelt zorgkosten en mensen voelen zich beter. Kostenbesparing begint aan de voorkant. Voorkomen is altijd beter dan genezen.’