Effect natuurbranden op luchtkwaliteit en longen
Ze branden nog op ons netvlies: de beelden van de natuurbranden in Spanje en Frankrijk. Vandaag brak een grote bosbrand uit in Noord-Limburg. Wat is het effect van zulke grote branden op de luchtkwaliteit en op de longgezondheid? In dit artikel beantwoorden we deze en andere veelgestelde vragen.
‘Grote natuurbranden zoals in Frankrijk en Spanje hebben een enorme invloed op de luchtkwaliteit. In korte tijd ontstaat veel luchtvervuiling. Daar kunnen we in Nederland ook steeds meer mee te maken krijgen, want helaas neemt het risico op bosbranden in ons land toe. Vanochtend is er nog een grote natuurbrand uitgebroken in Noord-Limburg’, vertelt Saskia Kloet, manager Gezondheid en Zorg bij Longfonds. Vorige week werd ze geïnterviewd door de NOS en Trouw over dit actuele onderwerp en nog steeds komen er vragen over binnen van onze achterban. Saskia beantwoordt de meestgestelde vragen in dit artikel.
Zijn bosbranden schadelijk voor je gezondheid?
'Ja, de luchtvervuiling die een brand veroorzaakt, is schadelijk voor je gezondheid. Tijdens natuurbranden – waaronder bosbranden – komen er verschillende schadelijke stoffen in de lucht, zoals fijnstof, roet en stikstofoxiden. Die stoffen hebben een negatieve invloed op de luchtkwaliteit en kunnen longklachten veroorzaken.
Gezondheidsrisico
Luchtvervuiling is voor iedereen ongezond, maar zeker voor mensen met een kwetsbare gezondheid. Bijvoorbeeld voor mensen met een longziekte, zoals astma en COPD, want hun luchtwegen zijn extra gevoelig. Het geldt ook voor ouderen en voor kinderen, want hun jonge longen zijn nog in ontwikkeling. Maar het inademen van grote hoeveelheden rookdampen kan voor iedereen, met of zonder kwetsbaarheid, een acuut gezondheidsrisico zijn.’
Welke gezondheidsklachten krijg je door bosbranden?
‘Luchtvervuiling, onder andere door bosbranden, kan voor iedereen leiden tot irritatie aan ogen en of bij ademhaling, maar ook keelpijn en hoofdpijn. Mensen met een longziekte merken de effecten van luchtvervuiling vaak als eerste. Zij kunnen door de effecten van zo’n natuurbrand en vrijgekomen fijnstof veel extra gezondheidsklachten krijgen zoals hoesten, kortademigheid, benauwdheid en piepen. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze extra medicijnen moeten gebruiken, of zelfs door een longaanval in het ziekenhuis kunnen belanden’.
‘Bij natuurbranden zijn mensen met een longaandoening als kanaries in de kolenmijn. Zij ervaren als eersten de schadelijke effecten van de luchtvervuiling.’
Wat gebeurt er precies in je longen als je rook van een brand inademt?
‘Via de luchtwegen komt de ingeademde lucht terecht in de longblaasjes. Daar wordt zuurstof opgenomen in het bloed en koolstofdioxide afgegeven om uit te ademen. Adem je rook van een bos- of natuurbrand in, dan komen naast zuurstof ook schadelijke stoffen zoals fijnstof mee.
Kleinste deeltjes fijnstof
Vooral de kleinste deeltjes kunnen diep doordringen tot in de longblaasjes. Daar kunnen ze de longen en luchtwegen irriteren en een ontstekingsreactie veroorzaken. Ook kunnen ze zorgen voor een ineffectieve uitwisseling van zuurstof met het bloed.’
Hoe ver verspreiden schadelijke stoffen zich?
‘Bosbranden geven kortdurend hoge pieken in schadelijke stoffen. De concentratie luchtvervuiling kan dan wel 5 tot 10 keer hoger liggen dan normaal. De wind voert de grote hoeveelheid fijnstof en andere vervuiling in de rook mee tot in de verre omgeving rondom de brand. En dit kan dagen tot weken blijven hangen.
De rookpluim van een natuurbrand zorgt dus niet alleen in gebieden in de buurt voor overlast. Ook mensen die ver van de brand af zitten, kunnen last hebben van de rook.’
Is er in Nederland grotere kans op bosbranden?
‘Ja, ook in Nederland neemt de kans op natuurbranden door klimaatverandering toe. Extremen in het weer, zoals hittegolven en perioden van droogte, komen ook hier steeds vaker voor. Daarmee wordt ook het risico op een natuurbrand groter.
Sinds eind juni hebben de brandweer en veiligheidsregio’s overal in Nederland Fase 2 voor natuurbrandrisico ingesteld. Dat betekent een verhoogd risico op een natuurbrand.’
Hoe kun je je longen beschermen tegen rook van bosbranden?
Saskia Kloet geeft deze tips:
- Sluit je ramen en deuren en zet je ventilatiesysteem uit.
- Zorg dat de luchtkwaliteit niet nog slechter wordt: steek geen BBQ of vuurkorf aan.
- Heb je een longziekte:
- Vermijd activiteiten buitenshuis
- Zorg dat je jouw medicijnen altijd bij je hebt
- Een FFP3-mondmasker kan het contact met rookdeeltjes beperken. Let wel op dat het mondmasker goed aansluit en dat er geen lucht langs de randen kan binnendringen.
