Doneer nuBestel gratis
Longaanval - Duur: 02:05 Hoe kunnen we dat voorkomen?

Longaanval voorkomen

Het klinkt gek: mensen die al een longziekte hebben met opzet laten hoesten en proesten. Toch gaat een Groningse onderzoekster op die manier onderzoeken of een longaanval kan worden voorkomen. ‘De deelnemers zijn echt helden.’

Ze gaat vijftien mensen met COPD expres ziek maken. Onderzoekster Barbro Melgert van de Rijksuniversiteit Groningen zal de proefpersonen in haar nieuwe studie binnenkort een virus toedienen waarvan ze verkouden worden. ‘Een lichte verkoudheid, geen heftige’, zegt ze. ‘Ze zullen wel flink gaan hoesten en misschien wat benauwder worden.’ En dat is nodig voor Barbro’s onderzoek naar een ernstige complicatie die soms optreedt bij verkouden COPD-patiënten: een longaanval.

Bij een longaanval slaan de longen bijna letterlijk op hol. ‘Mensen worden zo ziek en benauwd dat ze niet meer goed kunnen ademhalen. Ze geven ook veel slijm op en hoesten heel heftig’, zegt Barbro, die samenwerkt met collega-onderzoeker René Lutter van het AMC Amsterdam.

Snel naar het ziekenhuis

De term longaanval lijkt niet voor niets veel op het woord ‘hartaanval’. De klachten van een longaanval treden plotseling op en zijn heel heftig. Je moet direct naar het ziekenhuis om extra zuurstof toegediend te krijgen. Er is een kans op schade aan de longen die niet meer hersteld kan worden. ‘Na één longaanval volgen er vaak meer’, zegt Barbro. ‘Je longen raken daardoor langzaam uitgeput.’

Mysterie

De grote vraag is nu: waarom krijgt de een wel een longaanval door een onschuldig verkoudheidsvirus en de andere niet? Daar wil Barbro achterkomen door mensen met COPD een klein beetje verkouden te maken. ‘Door precies te volgen wat er in de longen van verkouden mensen met een longziekte gebeurt, kunnen we zien hoe deze aanvallen precies ontstaan.’ Ze is blij dat de deelnemers het verkoudheidsvirus vrijwillig laten toedienen. ‘Ze helpen ons om één van de belangrijkste doodsoorzaken bij longpatiënten beter te onderzoeken. Misschien kunnen we longaanvallen uiteindelijk zelfs voorkomen door dit onderzoek. Dan zouden we veel mensenlevens kunnen redden.’

Het ontstaan van longaanvallen is nog een mysterie. Bacteriën en virussen worden normaal gesproken ‘opgeruimd’ door het afweersysteem van de longen. Zogenoemde immuuncellen vernietigen de ziekmakers. ‘De meeste mensen met een longziekte die een verkoudheid krijgen, herstellen daardoor snel weer.’ Maar bij een kleine groep ontstaat er een longaanval, waarschijnlijk doordat het afweersysteem van hun longen te hard heeft gewerkt. ‘We denken dat ze zoveel ontstekingen hebben gehad in hun longen dat hun immuuncellen overbelast zijn geraakt. Deze kunnen het virus daardoor niet meer doden.’

De grote boosdoeners

Maar hoe raakt een long precies ‘overspannen’? Volgens Barbro zijn zogenoemde ‘zuurstofradicalen’ de grote boosdoeners. Bij de bestrijding van virussen en bacteriën maken immuuncellen grote hoeveelheden van deze speciale deeltjes aan. ‘De deeltjes doen eigenlijk iets goeds, ze ruimen bacteriën en schimmels op in de longen’, zegt Barbro. ‘Maar de deeltjes gaan zo agressief te werk dat ze ook gezond longweefsel beschadigen. Die schade noemen we ‘oxidatieve stress’.’

Meestal is die stress zo weggepoetst uit de longen. Het menselijk lichaam herstelt die schade zelf door een soort tegengif aan te maken: antioxidanten. ‘Deze deeltjes repareren de schade die is aangericht.’

Helaas hebben longen geen eindeloze voorraad van die reparatiedeeltjes. ‘Sommige longpatiënten hebben zo veel ontstekingen gehad dat ze niet genoeg antioxidanten meer aanmaken.’ Hun longweefsel raakt dan steeds erger beschadigd en de immuuncellen werken niet goed meer. Kortom: hun longen zijn een makkelijke prooi voor virussen. ‘Een eenvoudig verkoudheidsvirus kan dan zo heftig tekeergaan dat er een longaanval ontstaat.’

Meer risico op een aanval

Barbro gaat nu in de longen van vrijwilligers met COPD kijken of haar vermoedens over ‘overspannen’ longen kloppen. Eerst gaat ze bij de verschillende deelnemers  het stressniveau in de longen meten. ‘Met nieuwe technieken verzamelen we informatie over het aantal zuurstofradicalen in hun longweefsel. We kunnen dus precies vaststellen wie last heeft van beschadigd gezond longweefsel en wie niet.’

Vervolgens gaat ze mensen met meer en minder ‘overspannen’ longen blootstellen aan een onschuldig verkoudheidsvirus. ‘We kijken dan hoe hun longen reageren. Zijn mensen met meer beschadigd gezond longweefsel gevoeliger voor het virus dan de anderen? Als dat echt zo is, zullen ze waarschijnlijk meer risico lopen op een longaanval. Dat is belangrijk om te weten. Deze mensen moeten dan heel erg oppassen en misschien zelfs uit voorzorg worden behandeld.’

Twee plannetjes

Maar Barbro wil niet alleen begrijpen hoe longaanvallen ontstaan, ze wil ze ook voorkomen. Een medicijn tegen overspannen longen ontwikkelen, dat is haar uiteindelijke doel. Ze heeft daarvoor twee plannetjes. Als eerste wil ze proberen om longweefsel te ‘ontstressen’. ‘Ik wil een poging wagen om longen extra antioxidanten te laten aanmaken met behulp van een middel uit het laboratorium. Een flink dosis van die reparatie-deeltjes kan er misschien voor zorgen dat het beschadigd longweefsel zich weer herstelt.’

Maar het liefste zou Barbro de longen van patienten bij voorbaat al stressvrij houden. Ze gaat daarom ook een middel testen dat de aanmaak van zuurstofradicalen in longweefsel remt. ‘Dan ontstaat er namelijk minder schade aan de longen en wordt de kans op een longaanval waarschijnlijk ook kleiner.’ Daar zit natuurlijk wel een risico aan, want zuurstofradicalen zijn nodig om infecties te bestrijden. ‘Je moet deze deeltjes dus niet te veel afremmen, want dan worden virussen niet gedood en zullen mensen ziek worden. Het luistert heel nauw.’

Het testen van de anti-stressmiddelen gebeurt op muizen. ‘Pas als we de longen van de dieren kunnen beschermen tegen gezond longweefsel dat beschadigt, kunnen we de medicijnen misschien ook op menselijke proefpersonen gaan testen.’

Helden

De gezondheid van de deelnemers aan het onderzoek loopt geen gevaar. Zij zullen na ongeveer zeven dagen vanzelf genezen van hun verkoudheid. ‘Zo’n periode van ziekte is best zwaar voor deze mensen, want ze hebben al COPD. Toch vinden ze de klachten die ze zullen krijgen de moeite waard, omdat ze ook dolgraag willen dat er betere behandelingen tegen longaanvallen worden ontwikkeld. Het zijn dus echt een soort helden.’  

Gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over:

  • behandeling van longziekten
  • werk van het Longfonds
  • ontwikkelingen in onderzoek
  • tips om uw longen gezond te houden
Aanmelden