Kinderlongrevalidatie bij astma
Met de juiste behandeling blijft astma meestal goed onder controle. Toch houdt één op de tien kinderen veel klachten. In het Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis krijgen zij een traject op maat: kinderlongrevalidatie. Kinderlongartsen Cindy Hugen en Lara van den Wijngaart vertellen hoe dat werkt.
Kinderlongrevalidatie in het kort
- Het is bedoeld voor kinderen met ernstig astma die ondanks medicijnen nog veel klachten hebben.
- Kinderen leren beter omgaan met hun astma. Zo kunnen ze weer gewoon spelen, sporten en naar school gaan.
- Een team met verschillende specialisten begeleidt de kinderen zes maanden lang. Zonder opname in het ziekenhuis.
Wat is kinderlongrevalidatie?
Cindy Hugen: ‘Kinderlongrevalidatie is bedoeld voor kinderen die al bij de kinderarts komen, maar klachten blijven houden. Ze belanden bijvoorbeeld een paar keer per jaar in het ziekenhuis. Andere kinderen kunnen niet goed meekomen op school omdat ze vaak ziek zijn. Met kinderlongrevalidatie leren we kinderen en ouders beter omgaan met hun astma. We willen bereiken dat kinderen weer kind kunnen zijn en kunnen meedoen, zonder dat de astma hen belemmert.’
Hoe kan revalidatie helpen?
Lara van den Wijngaart: ‘Blijven de klachten? Dan kan de kinderarts verwijzen naar ons gespecialiseerde centrum RAAcK. Dat staat voor Regionaal Astma en Allergie centrum voor Kinderen. Deze zorg wordt vergoed door de zorgverzekering. In ons team zitten een kinderlongarts, een kinderlongverpleegkundige, een fysiotherapeut, een diëtist en een psycholoog.
Tijdens een uitgebreide beoordelingsdag ziet het kind alle verschillende specialisten. Ook zijn er dan onderzoeken, zoals een longfunctie- en fietstest. Verder sturen we vooraf een lijst met vragen over hoe het kind in zijn of haar vel zit. Tot slot vragen we bij de apotheek een overzicht van de medicijnen, van nu en vroeger.’
Wat gebeurt er daarna?
Van den Wijngaart: ‘Tijdens de beoordelingsdag vragen we het kind en de ouders: wat zou je veranderen als je een toverstaf had? De antwoorden zijn vaak: minder ziek zijn, minder afwezig zijn op school, of meedoen met vriendjes. Op basis daarvan maken we met zijn allen een behandelplan op maat.’
Hugen: ‘Bij ieder kind is de situatie anders. Zo kan een kind zijn aangekomen door prednisonkuren. Dan kan de diëtist kijken naar het overgewicht en de fysiotherapeut naar beweging. Sommige kinderen zijn bang om te sporten. Of er spelen problemen thuis, zoals schulden of een scheiding. In dat geval kan de psycholoog ondersteuning bieden. De kinderlongarts en kinderlongverpleegkundige kijken of het kind de juiste medicijnen krijgt, of die op de goede manier worden gebruikt en of er geen afkeer is om de medicijnen te gebruiken.’
Is een opname nodig?
Hugen: ‘Nee. We willen juist dat kinderen aan het eind van de dag weer naar huis gaan. Je kunt het geleerde dan meteen toepassen in je eigen omgeving.’
Van den Wijngaart: ‘Door deze aanpak kunnen kinderen gewoon naar school blijven gaan, of hun sport weer oppakken. We kijken ook of er aanpassingen nodig zijn in huis. Zo komt een verpleegkundige van de thuiszorg langs. Zij geeft bijvoorbeeld tips om te zorgen dat er minder huisstofmijt is.’
Hoe lang duurt de revalidatie?
Van den Wijngaart: ‘Het traject duurt zes maanden. De eerste drie maanden komen het kind en de ouders regelmatig naar ons centrum RAAcK. Daarna zijn de afspraken minder vaak. In die periode is de bedoeling om wat je hebt geleerd, eigen te maken.’
Hugen: ‘We proberen het kind en de ouders te motiveren om er echt voor te gaan. Zo maken we samen een ‘vliegplan’. Het kind is de piloot, de ouders de copiloot en de behandelaren zijn de luchtverkeersleiding. Daar zetten we allemaal onze handtekening onder. En we hebben een mooi doel: dat het kind minder last van zijn astma heeft.’
Hoe snel merk je verbetering?
Van den Wijngaart: ‘Dat verschilt per kind. Soms gaat het snel: een betere conditie of minder ziekenhuisopnames. Maar gedragsverandering kost meer tijd.’
Hugen: ‘Een jaar na afloop van het traject bellen we op. Dan vragen we hoe het gaat. De meeste kinderen zien we niet terug, omdat het goed gaat. De behandelaren op de afdeling longrevalidatie voor volwassenen zeggen vaak: hadden de volwassenen deze behandeling maar als kind gehad. Dat vind ik veelzeggend. Het spreekwoord geldt echt: jong geleerd is oud gedaan!’
Tekst: Naomi van Esschoten
Dit artikel is verschenen in LONGWIJZER 2, 2025.
Wie is Cindy Hugen?
‘Ik wist al vroeg dat ik kinderarts wilde worden. Kinderen met ernstig astma liggen vaak in het ziekenhuis of kunnen niet meedoen. Ik vind het fijn dat ik voor deze kinderen veel kan betekenen.’ Kinderlongarts Cindy Hugen (62) is getrouwd en woont in de buurt van Nijmegen. Ze heeft een volwassen zoon en een studerende dochter. Cindy beweegt graag, van op de fiets naar haar werk tot paardrijden en fitness.
Wie is Lara van den Wijngaart?
‘Al tijdens mijn opleiding tot kinderarts heb ik onderzoek gedaan bij kinderen met astma. Ik vind het belangrijk dat ik kinderen kan helpen om de last van deze chronische ziekte te verminderen.’ Kinderlongarts Lara van den Wijngaart (42) woont samen en heeft twee kinderen. Ze doet aan yoga en kookt graag uitgebreid.
