Verslag Longpunt regio Amsterdam 12 mei 2026
Martijn Baan, fysiotherapeut in het BovenIJ ziekenhuis zal uitleg geven en vragen beantwoorden
van de aanwezigen.
Fysiotherapie bij longbeperkingen
Er zullen 3 onderwerpen besproken worden:
- Borgschaal
- Dynamische hyperinflatie
- Wat kan helpen
Wat is een borgschaal?
0 | helemaal niet kortademigheid |
0,5 | nagenoeg niet kortademigheid |
1 | zeer weinig kortademigheid |
2 | weinig kortademigheid |
3 | matig kortademigheid |
4 | tamelijk sterk kortademigheid |
5 | sterk kortademigheid |
6 | |
7 | zeer sterk kortademigheid |
8 | |
9 | |
10 | helemaal geen adem meer |
De Borgschaal (of Borg RPE-schaal) is een hulpmiddel om in te schatten hoe zwaar een fysieke inspanning aanvoelt, gebaseerd op vermoeidheid van spieren en kortademigheid
Oefening 1
Martijn vraagt iedereen 2 keer op te gaan staan en weer te gaan zitten.
Martijn vraagt daarna wat de ervaring van de deelnemers is en op welk niveau van de schaal de deelnemers zitten? Wie ervaart wat? De diverse, individuele antwoorden geven aan dat dit per persoon verschillend is.
Oefening 2
Er worden rietjes aan iedereen uitgedeeld en vervolgens vraagt Martijn iedereen een aantal keren in- en uit te ademen, zonder hierbij de neus te gebruiken.
Ook hierna wordt er naar de ervaring gevraagd. En ook nu ervaart een ieder dat weer anders.
Tussendoor worden er vele vragen gesteld en is het duidelijk dat de interesse bij de deelnemers groot is.
Er wordt o.a. opgemerkt dat voor de een de basis, volgens de schaal, voor de ander verschillend kan zijn. Een ieder ervaart het luchttekort op zijn of haar manier. Het vergt wel enige oefening om de borgschaal te gebruiken.
Maar zo kom je er wel achter wat ongeveer de basis voor je is.
Een van de deelnemers merkt o.a. op dat er ook een gewenning ontstaat waardoor de ademhaling door compensatie verandert. Na verloop van tijd past het lichaam zich aan de actuele situatie aan.
Een ander vertelt dat ze bij benauwdheid de neiging heeft om aan haar ademhaling te gaan trekken en dat voelt vervelend aan.
Martijn legt uit dat je bij een snelle ademhaling moet proberen rust te zoeken door langzamer te bewegen, te gaan zitten of op een andere manier ontspanning te zoeken. Dat kan helpen om de ademhaling wat tot rust te laten komen.
Je moet weten wat je klachten zijn om er mee om te kunnen gaan, wat niet altijd gemakkelijk is. Het is een persoonlijk gevoel. Welke actie geeft welke waarde aan op de schaal? Wat is je grens?
Een vraag die gesteld wordt: wat is de ervaring met weersinvloeden? Dit verschilt per persoon en een ieder reageert daar weer anders op.
Een andere opmerking: het is lastig de borgschaal te koppelen aan een activiteit omdat het voor ieder anders en wisselend wordt ervaren.
Er worden veel interessante vragen gesteld en diverse ervaringen gedeeld. Wat moet je doen als je kortademig wordt? Wanneer moet je rust nemen? Wat kun je doen? Er worden diverse opties gedeeld, zoals bijvoorbeeld het beoefenen van Chi Gong, Tai Chi, meditatie.
Dynamische hyperinflatie
Wat is dat? Het is een luchtstapeling. Als je niet voldoende uitademt en weer snel inademt, heb je geen tijd om weer in te ademen. Dit is een activiteit die spanning geeft.
Oefening 3
Martijn vraagt de deelnemers om langzaam in te ademen (zonder uit te ademen) en steeds een beetje meer en meer. Wat gebeurt er nu? En ook dit onderdeel wordt door een ieder anders ervaren.
Slijmvermindering helpt ook om beter adem te halen. Een van de diverse hulpmiddelen is o.a. de Aerobika (of Aerobika O-PEP), een handzaam medisch apparaatje dat wordt gebruikt voor PEP-therapie (Positive Expiratory Pressure) om slijm in de longen los te maken en af te voeren. Door trillingen en weerstand bij het uitademen helpt het de luchtwegen open te houden, wat vooral nuttig is bij COPD, cystische fibrose (taaislijmziekte) en chronische bronchitis.
O.a. door regelmatige spiertraining maak je de spieren sterker en heb je langzamerhand minder energie nodig om de oefeningen te kunnen doen. Hierdoor worden je ademhalingsspieren ook sterker. Enkele voorbeelden zijn meditatie, Tai Chi of Chi Gong.
En dan is een goede houding ook belangrijk voor de ademhaling. Als je bijvoorbeeld met een kromme rug gaat zitten hebben je longen minder ruimte om zuurstof naar binnen halen. Een rechtere rug zou beter zijn. Maar hier geldt ook weer; een ieder kan dat anders ervaren.
Wat kan helpen?
Dit is gedurende deze middag in samenspraak met de deelnemers al een beetje beantwoord. Er zijn diverse manieren om je ademtekort op te vangen. Voor een ieder is er weer een andere mogelijkheid. Martijn bedankt iedereen voor de ruime belangstelling en geeft aan dat het een heel interessante middag was.
Lieke doet de afsluiting middels wat relevante adviezen, zoals een oefening waarbij je kort inademt en langzaam / langer uitademt. Dit geeft een sein aan het lichaam dat er niks aan de hand is en je rustig aan kunt doen.
Nog een oefening is het inademen door de neus, terwijl een kant dicht wordt gehouden.
Rechts = activatie
Links inademen = rust en ontspanning
Als afsluiting geeft Lieke aan dat het weer een hele goede, interessante middag was en dat de datum van het volgende longpunt al bekend is. Dit keer zal het op een woensdagmiddag plaatsvinden en wel op Wereld COPD dag op 18 november 2026. Dit zal ook o.a het thema van het longpunt zijn, als ook andere longziekten gerelateerde zaken, met als spreker longarts drs Y. Wilting van het BovenIJ ziekenhuis.
Er zal t.z.t. een uitnodiging voor deze middag worden verstuurd. Houd u deze datum alvast in uw gedachten.
Aldus inderdaad weer een hele geslaagde en interessante middag. Met hartelijke dank voor uw aandacht.
Bij voorbaat wensen wij u alvast een fijne zomer toe en graag tot het volgende longpunt.
Verslag: Longfondsvrijwilliger Lien Chu Tsai