Kansen voor handhaving houtstookoverlast
Ze zijn er weer volop: de gezellig, lange zomeravonden. Vuurkorven en terrashaarden in de tuinen zorgen ook voor veel ongezonde lucht én (long)klachten. De nieuwe ‘Blauwdruk handhaving houtstook’ helpt gemeenten de overlast hiervan tegen te gaan.
Schadelijk voor gezondheid en luchtkwaliteit
Het houtstookseizoen binnen is achter de rug, maar buiten wordt juist weer volop hout gestookt. De terrashaarden, buitenkeukens en vuurkorven zijn weer in gebruik genomen. De luchtvervuiling door deze houtrook leidt bij grote groepen mensen die daar in de buurt wonen tot gezondheidsklachten. Lang niet iedereen is zich daarvan bewust.
Stokende buren
‘Mijn vrouw en ik zijn op aanraden van mijn longarts naar Noord-Nederland verhuisd voor gezondere lucht. De lucht was daar inderdaad merkbaar gezonder en ik had daardoor minder last van mijn astma. Totdat we nieuwe buren kregen die in het najaar en de winter dag en nacht op hout stoken. Een gesprek met hen leverde geen verbetering op. De gemeente doet ook niks, terwijl we herhaaldelijk overlast hebben gemeld. Ondertussen heb ik verschillende nieuwe medische klachten ontwikkeld die erger worden in het stookseizoen. Ik moet ook regelmatig naar het ziekenhuis vanwege ernstige benauwdheid.’
Henk Woudstra uit Friesland
Blauwdruk handhaving houtstook voor gemeenten
Recent verscheen de Blauwdruk handhaving houtstook, gemaakt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De blauwdruk is geschreven om gemeenten beter inzicht te geven in hoe ze overlast door houtstook kunnen aanpakken. Dit geldt voor zowel houtstook binnen als buiten.
Rook verspreidt zich
In de blauwdruk staat uitgelegd waarom houtstook een probleem is en wat erover bekend is. Zo wordt duidelijk gemaakt dat houtrook niet alleen in drukke gebieden, maar ook in dunbevolkte regio’s veel invloed kan hebben op de luchtkwaliteit. Én dat de rook zich verder verspreidt dan alleen naar de directe buren.
Ook beschrijft de blauwdruk wat de rol van de gemeente is bij het beschermen van een gezonde leefomgeving voor inwoners. Alle beschikbare kennis is op deze manier overzichtelijk bij elkaar gezet.
Stap voor stap handhaven
De blauwdruk laat zien welke maatregelen gemeenten kunnen nemen en hoe ze kunnen handhaven. Het doel is om de gezondheid, leefbaarheid en luchtkwaliteit te verbeteren. Denk bij gezondheid aan extra bescherming van kwetsbare groepen. Bij leefbaarheid gaat het om minder rookoverlast, en bij luchtkwaliteit om het voorkomen van pieken in luchtvervuiling.
Maatregelen van verschillende zwaarte
Gemeenten kunnen beginnen met lichte maatregelen, zoals gerichte voorlichting op ‘hotspots’ in wijken waar veel wordt gestookt. Als dat niet genoeg helpt, kunnen middelhoge maatregelen volgen, bijvoorbeeld een stookverbod rond scholen en zorginstellingen of bij code oranje en rood van de Stookwijzer. In ernstige gevallen zijn zware maatregelen mogelijk, zoals een boete of het afsluiten en verzegelen van een rookkanaal.
Praktische handhavingsvoorbeelden
De blauwdruk beschrijft vier concrete routes voor handhaving, met praktische voorbeelden. Samen met de juridische handvatten, biedt dit inspiratie voor gemeenten om gestructureerd, zorgvuldig en effectief op te treden tegen houtrookoverlast.
Mening Nederlanders over houtstook
Ipsos I&O deed recentelijk voor de 3e keer een flitspeiling over houtstook in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het onderzoek Houtstook in Nederland onder 1.550 Nederlanders laat zien dat het verbieden van houtstook door de overheid bij ongunstige weersomstandigheden steun krijgt van een ruime meerderheid van de Nederlanders. Het verbieden van houtstook op plekken waar kwetsbare groepen zich bevinden, zoals in de buurt van scholen, krijgt steun van 4 op de 10 Nederlanders, en op plekken waar veel mensen wonen wordt door bijna evenveel mensen gesteund.
Gerichte aanpak
Met een gerichte aanpak van houtstook door gemeenten zijn deze maatregelen te realiseren. En dat is nodig want van de mensen die overlast ervaren van houtstook, sluit meer dan de helft ramen en deuren. 9% ervaart ademnood, 13% moet hoesten en 11% heeft angst voor gezondheidsklachten in de toekomst. Er is dus zeker nog veel gezondheidswinst te halen.
Zelf minder houtstoken
Een kwart van de deelnemers aan het onderzoek stookt zelf hout. Dit doen ze nog altijd vooral voor de gezelligheid; 7 op de 10 noemt dit als reden. Ook eten maken, zoals op de barbecue of in de pizzaoven (36%), en bijverwarming (38%) scoren hoog.
Ruim een derde van de groep geeft aan minder vaak hout te gaan stoken of er helemaal mee te stoppen als mensen in hun omgeving er gezondheidsklachten door ervaren, of als er in hun eigen gezin iemand klachten ervaart of ziek wordt van houtstook. 16% geeft aan in de zomer van 2026 van plan zijn minder te gaan stoken, en 13% is dat ook voor het winterseizoen 2026-2027 van plan.
Positieve ontwikkelingen
Longfonds is blij met de Blauwdruk handhaving houtstook en hoopt dat gemeenten er serieus mee aan de slag gaan. De gezondheidsklachten door houtrook zijn onnodig en kosten de maatschappij veel geld. Ons advies is en blijft: stook geen hout, zeker niet bij code oranje of rood van de Stookwijzer!
Overlast houtstook: wat kun je doen?
Heb je zelf last van houtstook in de buurt en wil je dat jouw gemeente daar iets aan doet? Wijs je gemeente op de blauwdruk. Samen met onze factsheet met feiten en fabels over houtstook, kan dit het duwtje zijn dat de gemeente nodig heeft. Download de bestanden:
Actiepakket Gezonde Lucht
Wil jij ook betere luchtkwaliteit in jouw gemeente? We helpen je graag met materialen die jij lokaal kunt inzetten.
Of liever eerst meer infomatie?
