Altijd een plek voor Deb
Iedere keer als Ramona over haar grote liefde Debby praat, verschijnt er een brede glimlach op haar gezicht. Ze vertelt over haar pretoogjes, haar gekke dansjes en hun ‘kleine man’ Tymo. Debby is er niet meer, maar heeft nog altijd haar plek in hun leven.
Coole chick
Ramona en Debby leerden elkaar kennen bij Defensie. Ze waren allebei beroepsmilitair en gingen in 2004 samen op uitzending naar Irak. In het begin waren ze ‘gewoon’ vriendinnen, vertelt Ramona. Als het vervolgens heeft over het moment waarop dat veranderde, glundert ze. ‘Ik kwam aanrijden met mijn vrachtwagen en zij stond bij de poort van het basecamp. Toen dacht ik ineens: zo, jij bent eigenlijk wel heel leuk.’ Ze lacht. ‘Echt een coole chick.’
Vanaf 2006 waren ze samen. Twee tegenpolen, vertelt Ramona. ‘Zij remde mij een beetje af en ik bracht haar juist weer wat meer.’ Debby was rustig, sportief en avontuurlijk. Samen reisden ze de wereld over. ‘We hebben echt alles gedaan met elkaar. Duiken met haaien, wandelen, noem maar op.’
‘Maar daar ga je toch aan dood?’
Dat Debby een ernstige longziekte had, wisten ze toen nog niet. Ze had al jaren wat werd gezien als bronchitis. Pas tijdens de bevalling van Tymo werd duidelijk dat er meer speelde: Debby kreeg het zo benauwd dat ze nauwelijks nog adem kreeg. Na maanden onderzoek volgde de diagnose Alpha-1, een zeldzame erfelijke aandoening die haar longen ernstig had aangetast.
Ramona weet nog precies hoe ze daar zaten toen ze het nieuws kregen. Hun kleine man lag naast hen in de kinderwagen. ‘Ik dacht alleen maar: maar dat kan toch niet? Daar ga je aan dood toch? En dan ligt je kleine mannetje daar. De grond zakt gewoon onder je voeten vandaan.’
Kijken naar wat wél kan
Vanaf dat moment ging Debby's gezondheid snel achteruit. Ze werd steeds vaker benauwd en had steeds meer medicijnen nodig. Maar thuis gaan zitten was voor Ramona en Debby geen optie. ‘We hadden zoiets van: als we nu thuis gaan zitten kniezen en verdrietig gaan zitten doen, daar bereiken we niks mee. We hebben ook onze kleine man. We wilden hem zo normaal mogelijk laten opgroeien.’ Dat werd steeds moeilijker. Op een gegeven moment kon Debby tijdens het lopen niet eens meer praten. ‘Ze moest zich echt concentreren op het lopen en op haar ademhaling.’
Een scootmobiel zagen ze niet zitten. ‘Ze was nog maar eind dertig. Dan wil je toch niet op zo'n ding?’ Dus kwam er een elektrische step. En die gaf Debby weer wat vrijheid. Ze kon Tymo naar school brengen en ophalen, of met hem naar de speeltuin. ‘Dan had ze een tasje mee met allemaal lekkere dingetjes en gingen ze daar samen een beetje picknicken.’
'Ga naar huis en geniet'
Ondertussen grepen Ramona en Debby iedere medische mogelijkheid aan. Maar ventieltjes in haar longen werden afgestoten en ook een longtransplantatie bleek uiteindelijk niet mogelijk.
Na een zware longaanval kwam Debby op de intensive care terecht en werd ze in coma gehouden. Ze overleefde, maar herstelde nooit meer volledig. Na weken ziekenhuis en maanden revalideren kwam ze in een rolstoel thuis. Op een gegeven moment konden de artsen niets meer voor haar doen. Ramona vergeet hun boodschap nooit meer: ‘Ga naar huis en geniet nog zolang het kan.’
Spanje
Genieten, dat wilden ze. Debby had nog één grote wens: terug naar Spanje, naar de plek waar ze als gezin zo vaak op vakantie waren geweest. Vliegen kon inmiddels niet meer. Maar dat betekende voor Ramona niet dat Spanje van de baan was. ‘Dan rijden we toch?’, zei ze vastberaden.
In Spanje kwam Ramona's zus als verrassing een weekend langs. Op haar laatste avond gingen ze samen uit eten en haalden daarna een ijsje op de boulevard. Later haalden Ramona, Debby en Tymo nog een drankje bij de hotelbar. Vanaf hun veranda luisterden ze naar de livemuziek beneden. ‘We hebben nog een dansje gedaan met die kleine man.’ Ramona is even stil. ‘Daarna zijn we naar bed gegaan. En dat was het.’
De volgende ochtend werd Debby niet meer wakker.
Ramona had vaak nagedacht over hoe het einde zou kunnen gaan. ‘Mijn ergste nachtmerrie was dat ze zou stikken. Of dat ik op mijn werk zou zijn en Tymo haar thuis zou vinden.’ Ze overleed in haar slaap, op een plek waar ze ontzettend graag kwam. ‘Hier hebben we een heleboel mooie herinneringen met elkaar gehad. Dat geeft me wel een soort van troost.’
Mama's stoel blijft mama’s stoel
Tymo was zeven toen zijn mama overleed. Hij kende haar eigenlijk niet anders dan met haar longziekte. Ramona en Debby waren daar altijd eerlijk over. Hij wist dat mama ziek was en niet oud zou worden. Maar als Tymo over zijn mama praat, gaat het vooral over de mooie dingen die ze samen deden. Ook nu praten Ramona en Tymo veel over haar. ‘Hij geeft aan wanneer hij mama mist. En ik geef hem daar ook de ruimte in’.
We hebben één stoel aan de eettafel waar niemand anders op mag zitten. Dat is mama's stoel. Ze is gewoon onderdeel van ons leven en ze zal altijd onderdeel van ons leven blijven.
Fietsen voor Deb
Op 20 september fietst Ramona samen met haar twee ‘muddies’, vriendinnen uit haar Defensietijd, de Dam tot Dam FietsClassic voor Longfonds. Ze hoopt vooral dat er meer onderzoek komt naar Alpha-1. ‘Als ze het eerder hadden geweten, had ze de ziekte nog steeds gehad. Maar misschien hadden ze haar dan eerder de goede kant op kunnen sturen met medicijnen en behandeling.’
Dat Alpha-1 erfelijk is, maakt die wens extra persoonlijk. Want ook Tymo kan ermee te maken krijgen. Als Ramona daarover vertelt, raakt ze geëmotioneerd. ‘Dan hoop ik in elk geval dat hij het niet heeft.’
Straks stapt Ramona op de fiets voor meer onderzoek naar longziekten, met Debby in haar hart. ‘Bij alles wat we doen denken we wel een keer: dit had mama ook mooi gevonden.’
