‘Pas achteraf besefte ik wat ik allemaal had ingeademd’
De diagnose COPD roept vaak de vraag op: hoe is dit ontstaan? Ook Frank (62) stelde zichzelf die vraag. Hij werkt in grote havens en volgens zijn longarts droeg zijn beroep bij aan zijn longklachten. ‘Ik kijk ook naar mijn eigen aandeel, maar mijn werk heeft zeker meegespeeld.’
Op de kades van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen controleert Frank (62) de brandstofvoorraden van schepen. Als marine surveyer – een soort inspecteur in de scheepvaart – kijkt hij of schepen daadwerkelijk krijgen waarvoor ze betalen. Jarenlang kwam hij daarbij in aanraking met allerlei stoffen uit de petrochemische industrie. ‘Benzeen, ethanol, methanol en ammoniak: alles wat uit ruwe olie gemaakt kan worden. Daar heb ik boven gehangen en mee gewerkt. Achteraf besef ik pas hoeveel ongezonde stoffen ik heb ingeademd. Als je sommige stofnamen hoort, hoef je geen scheikunde gehad te hebben om te denken: dat klinkt niet echt gezond.’
Steeds meer klachten
Een aantal jaar geleden merkte Frank dat zijn lichaam veranderde. ‘Ik had een drukke periode achter de rug met lange diensten van soms wel 24 uur achter elkaar. Daarnaast was ik vijf kilo afgevallen. Mijn nieuwe huisarts vroeg of ik iets bijzonders merkte. Ik vertelde dat ik bij het traplopen op schepen last kreeg van verzuring in mijn benen. En dat uitademen me steeds meer moeite kostte.’
Diagnose
Na verschillende onderzoeken bij de longarts kreeg hij de diagnose COPD. ‘Ik dacht altijd: gewoon doorgaan. Dat deed ik ook. Pas nu besef ik dat mijn lichaam al veel eerder signalen gaf.’
Hij was nog anderhalf jaar boos op zijn oude huisarts. ‘Achteraf denk ik dat er eerder naar mijn klachten gekeken had kunnen worden. Maar ik heb die boosheid inmiddels losgelaten; je schiet er weinig mee op.’
Werk en longklachten
Hij wil eerlijk zijn: dat hij jarenlang rookte, speelt zeker een rol. ‘Dat kun je niet wegpoetsen. Maar mijn longarts, gespecialiseerd in beroepsgerelateerde longziekten, ziet ook een duidelijk verband tussen mijn werk en mijn longklachten. Zij zegt dat het inademen van die ongezonde stoffen zeker heeft bijgedragen aan mijn COPD. Dat denk ik ook, want een collega van me heeft ook heftige longklachten. Die werkt helemaal niet meer.’
Werk aangepast
Nog voordat hij de diagnose kreeg, paste Frank zijn werkzaamheden stap voor stap aan. ‘Tien jaar geleden begon ik al met het terugbrengen van het aantal stoffen waarmee ik werkte. Nu doe ik vooral nog controles met diesel. Ook niet gezond, maar met de meest schadelijke stoffen werk ik niet meer. De regels in de haven zijn inmiddels trouwens strenger geworden. Zo mogen tanks niet meer zomaar worden geopend vanwege de risico’s van gevaarlijke stoffen.’
Daarnaast werkt hij minder dan vroeger. ‘Ik merk dat ik mijn grenzen moet bewaken. Vroeger deed ik veertig tot zestig inspecties per maand. Nu zijn dat er nog zo’n tien tot twaalf. Stoppen met werken is geen optie. Ik ben 62 en werk als zelfstandige.’
Dat die grenzen belangrijk zijn, ontdekte hij toen hij langere tijd uitviel. Hij werd verkouden en kreeg daarna een longontsteking. Ondanks antibiotica en prednison bleven de infecties terugkomen.
Blijven bewegen
Ondanks zijn COPD probeert Frank actief te blijven. ‘Ik volgde een trainingsprogramma bij de fysiotherapie in het ziekenhuis. Ik merkte dat mijn conditie er echt van opknapte. Bewegen is belangrijk. Ook tijdens mijn werk beweeg ik veel: soms moet ik vijftien meter omhoogklimmen op een schip met twee rugzakken op mijn rug. Tegenwoordig neem ik dan vaak eerst een puf, en dan ga ik in één keer die trap op. Ik merk wel dat ik langer nodig heb om te herstellen, zeker na nachten doorwerken.’
Luisteren naar je lichaam
Zijn advies is duidelijk: neem klachten serieus als je denkt dat ze met je werk te maken hebben. ‘Luister naar je lichaam en laat onderzoeken waar je klachten vandaan komen.’
Frank weet dat COPD niet meer weggaat. ‘Je kunt alleen proberen het zo lang mogelijk stabiel te houden. Ik ben altijd iemand geweest die doorgaat. Mijn longarts noemt dat karakter. Dat heeft me ver gebracht, maar ik weet nu ook: goed voor jezelf zorgen hoort daar net zo goed bij.’