‘Gezonde natuur en gezonde lucht zijn noodzaak, geen luxe’

‘Als kind ervaarde ik het al. De lucht hoorde schoon te zijn. Ik groeide op in de polders van Noord-Holland, en tijdens het wandelen, fietsen en vissen langs het IJsselmeer dacht ik: bodem, water en lucht – dat zijn belangrijke dingen. Maar van die drie is lucht het meest essentieel. Zonder lucht red je het nog geen drie minuten.’

Schade aan de natuur

‘Soms kreeg ik tijdens het buitenspelen een rare, metaalachtige smaak in mijn mond. Ik had geen idee waar het vandaan kwam, tot ik later leerde dat dit door het pesticide DDT kwam. In de sloot bij ons thuis zag ik het leven verdwijnen. DDT werd rond 1973 verboden omdat het zeer schadelijk is voor het milieu en de gezondheid. Wat ooit een visrijk water was, werd een zwarte, dode sloot. Mijn liefde voor natuur en mijn bewustzijn over luchtvervuiling zijn daar geboren.’

Onhoudbaar

'Die vroege ervaringen hebben mijn pad bepaald. Ik studeerde geografie en specialiseerde me in milieuproblematiek. Mijn afstudeeropdracht ging over de impact van stikstof en ontwatering op natuurreservaten. Dit werd mijn eerste boek: 'Beschermde reservaten?'. Mijn conclusie toen? De manier waarop we met onze leefomgeving omgaan, is niet houdbaar. Nu, vele decennia later, zie ik dat het probleem alleen maar groter is geworden. Nederland zit letterlijk vast als het gaat om stikstof dat fors bijdraagt aan luchtvervuiling.

Inmiddels werk ik al jaren als directeur bij Nature For Health, en ik ben domeintrekker Gezondheid binnen het Collectief Natuurinclusief. Maar ik ben ook gewoon burger van Tilburg – een stad waar de luchtkwaliteit vaak zwaar onder de maat is. Samen met andere inwoners verzet ik me tegen een geplande, grootschalige uitbreiding van industrie op een van de laatste groene koeltegebieden nabij de stad. Een uitbreiding die de luchtkwaliteit nóg slechter zal maken.’

Korter leven

‘Tijdens de raadsvergadering daarover in Tilburg heb ik namens medebewoners een pittig betoog gehouden. Ik vroeg de raadsleden rechtuit: “Als jullie dit industriecomplex willen bouwen, zeg me dan hoeveel doden en zieken jullie bereid zijn daarvoor te accepteren?” Er viel een ongemakkelijke stilte, maar juist dát is nodig: de harde gevolgen benoemen. Want economische plannen klinken mooi, maar ze betekenen voor bewoners letterlijk korter leven. Met zulke woorden probeer ik duidelijk te maken dat luchtkwaliteit niet abstract is, maar mensenlevens raakt. Bij de gemeente kregen we helaas geen gehoor. Daarom zijn we naar de Raad van State gestapt.’ 

Verontwaardiging

‘Mijn drive komt mede voort uit verontwaardiging. Waarom accepteren we dat onze kinderen dagelijks evenveel luchtvervuiling inademen als vijf tot zes sigaretten? Als ik een sigaret zou geven aan een kind, word ik opgepakt. Maar feitelijk krijgen ze deze vervuiling dus elke dag in hun longen – onzichtbaar en legaal. Dat raakt mij diep.

Vergroening, visie en lef

Geïnspireerd door Parijs ontwikkel ik samen met andere bewoners een plan voor meer groen in Tilburg, met als resultaat minder luchtverontreiniging, minder hittestress en een gezondere bevolking. Want Parijs bewijst dat vergroening, visie en lef de luchtkwaliteit drastisch kunnen verbeteren – en daarmee de gezondheid van de inwoners.'

‘Kinderen ademen dagelijks vijf tot zes sigaretten aan luchtvervuiling in. De meeste mensen maken zich daar volstrekt niet druk over. Dat vind ik onbestaanbaar.’

Ramen dicht

‘Mijn vrouw Anahí, afkomstig uit Buenos Aires, is extra scherp op de luchtkwaliteit. Wij kijken vaak op de Gezonde Lucht Check van Longfonds en zij zegt soms: “Vandaag blijven de ramen dicht.” In het begin vond ik dat overdreven. Nu weet ik beter en ventileren we als de lucht weer beter is. Onze dochter van 13 groeit op in deze omstandigheden. Dat maakt het persoonlijk.'

Iedereen kan bijdragen 

'Ik geloof dat iedereen, op zijn of haar manier, kan bijdragen aan betere luchtkwaliteit. Zo stoken wij geen hout en we reizen zo mogelijk met de trein. Maar we hoeven niet perfect te zijn. Wij hebben een auto, en ja, we barbecueën wel eens. Tegelijkertijd mogen we als burgers niet stilzitten. Want gezonde lucht en gezonde natuur is geen luxe. Het is een noodzaak. En ik blijf me daarvoor inzetten – in beleid, in de buurt, en gewoon, thuis in onze tuin.’